Mặc dù cùng sử dụng bảng chữ cái Latin để mã hoá những âm thanh của ngôn ngữ nhưng tiếng Việt và tiếng Anh có khá nhiều điểm khác biệt về mặt ngữ âm. Có những âm chỉ có trong tiếng Anh nhưng không có trong tiếng Việt và ngược lại. Do đó, đối với những âm tiếng Anh không có trong tiếng Việt, học viên người Việt sẽ dễ mắc một số lỗi phát âm vì không có hình ảnh âm học của âm đó trong vỏ não. Trong bài viết này, Ngoại ngữ Khơi Nguồn sẽ giới thiệu đến quý học viên một số lỗi phát âm tiếng Anh phổ biến mà học viên Việt Nam thường mắc phải, nhận thức rõ những lỗi sai dễ gặp sẽ giúp học viên có cơ sở để tránh những lỗi phát âm và dần dần cải thiện khả năng phát âm của mình.
Nội dung
#1: Lỗi quên phát âm âm cuối
Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập (isolate), mỗi âm tiết được phát âm đầy đủ, rõ ràng và được tách ra thành từng khúc đoạn riêng biệt chứ không có hiện tượng nhược hóa (reduction), nối âm (liaison),… như trong tiếng Anh. Cấu trúc tổng quát của mỗi âm tiết gồm 5 thành phần sau:
Có thể thấy, âm cuối của mỗi âm tiết trong tiếng Việt đảm nhận chức năng kết thúc âm tiết, tách biệt rạch ròi với một âm tiết mới trong chuỗi âm thanh ngôn ngữ. Do đó, âm cuối trong tiếng Việt không đảm nhiệm khu biệt vỏ âm thanh của những từ khác nhau như âm cuối trong tiếng Anh. Do đó, học viên người Việt thường gặp nhiều khó khăn khi phát âm các âm cuối trong tiếng Anh. Học viên đôi khi quên, đôi khi thiếu và đôi khi đọc âm cuối không đúng chỗ (từ không có âm /s/ thì lại phát âm /s/ và ngược lại, từ có âm /s/ thì lại phát âm thiếu). Tuy nhiên, trong tiếng Anh, việc quên phát âm những âm cuối rất dễ dẫn đến việc người nghe sẽ hiểu sai ý nghĩa của từ. Bởi vì, có nhiều cặp từ giống nhau cả phụ âm đầu lẫn nguyên âm và chỉ khác nhau ở âm cuối. Trong trường hợp đó, âm cuối có chức năng tạo ra sự khu biệt vỏ âm thanh giữa 2 từ và tạo ra sự khác biệt về nghĩa của từ. Ví dụ: từ “line” /lain/ có nghĩa là “đường kẻ” và từ “light” /lait/ có nghĩa là “ánh sáng” chỉ khác nhau mỗi phụ âm cuối là hai âm vị /n/ và /t/. Do đó, học viên cần lưu ý điểm này để có thể phát âm những âm cuối một cách trọn vẹn, điều này là vô cùng quan trọng.
#2: Lỗi thiếu sự khu biệt nguyên âm dài và nguyên âm ngắn
Tiếng Anh có 20 nguyên âm, trong đó, có 12 nguyên âm đơn và 8 nguyên âm đôi. 12 nguyên âm đơn lại được khu biệt với nhau bằng sự đối lập dài – ngắn: /i:/ và /i/, /æ/ và/e/, và /ɔ:/ và /ɔ/, /a:/ và /ʌ/, /u:/ và /ʊ/, /ɜː/ và /ə/. Việc phát âm không rõ ràng nguyên âm ngắn và nguyên âm dài dễ khiến người nghe hiểu sai nghĩa của từ. Do đó, chú ý đến cách phát âm nguyên âm ngắn và dài cũng là một điều quan trọng để giúp học viên nói tiếng Anh chuẩn. Hai cặp nguyên âm đơn dễ gây nhầm lẫn nhất đó là /i:/ và /ɪ/ cùng với /ʊ/ và /uː/. Ví dụ, từ “heel” (gót chân) có cách phát âm là /hi:l/ và từ “hill” (ngọn đồi) có cách phát âm là /hil/, hai từ này chỉ khác nhau ở trường độ của nguyên âm nhưng lại khác biệt hoàn toàn về nghĩa.
#3 Lỗi nhầm lẫn các phụ âm
Tương tự như nguyên âm, học viên Việt Nam cũng dễ mắc phải một số lỗi phát âm tiếng Anh đối với các phụ âm. Điều này còn liên quan đến đặc trưng về phương ngữ ở những vùng khác nhau của Việt Nam. Cụ thể là:
-
- /t/, /tr/, /dʒ/ thường được phát âm thành /tʃ/
- /ð/ thường được phát âm thành /d/ hoặc /z/
- Lỗi nhầm lẫn /ʃ/ và /s/
- Lỗi nhầm lẫn /r/ và /z/
- Lỗi nhầm lẫn /l/ và /n/
- Lỗi nhầm lẫn /j/ và /z/
- Lỗi nhầm lẫn giữa phụ âm âm hữu thanh và phụ âm vô thanh
#3 Lỗi về trọng âm
Ở tiếng Việt, thanh điệu (tone) trong một âm tiết sẽ tạo ra nét khu biệt vỏ âm thanh của các tiếng, ví dụ: hai, hái, hại,.. Trong khi đó, Tiếng Anh là một ngôn ngữ không có thanh điệu nên sự khu biệt nghĩa của các từ nằm ở trọng âm. Do đó, khi chúng ta phát âm sai trọng âm của một từ thì nghĩa của từ đó có thể thay đổi. Ví dụ: “conflict” khi nhấn âm tiết thứ nhất /ˈkɒn.flɪkt/ thì nó là một danh từ, có nghĩa là “sự mâu thuẫn”, nhưng khi nhất âm ở âm tiết thứ 2 (/kɒn.ˈflɪkt/) thì nó trở thành một động từ, có nghĩa là “tranh cãi” hoặc “contest” khi nhấn ở âm tiết thứ nhất (/ˈkɒn.test/) thì nó là một danh từ có nghĩa là “cuộc thi”, nhưng nếu nhấn âm ở âm tiết thứ 2 /kənˈtest/ thì nó sẽ là một động từ, có nghĩa là “tranh đấu”.
Trên đây là 3 lỗi phát âm tiếng Anh phổ biến nhất hay gặp ở học viên Việt Nam. Nắm rõ những lỗi này, luyện tập nhiều và chú ý mỗi khi phát âm sẽ giúp học viên cải thiện được khả năng phát âm của mình một cách đáng kể. Chúc quý học viên vận dụng thành công!